Reitor UNTL

#UNTL, 6 fevereiru 2019

Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) liuhusi Departamentu Pós-Graduasaun i Peskiza halo parseria ho IRASEC (Institutu ba Peskiza Kontenporánea Asia-Sudeste) hala’o semináriu ho tema “Governansa área kosteira iha kontekstu urbanizasaun turístika rápida i mudansa klimátika iha Sudueste Aziátiku”, iha Fundação Oriente, Dili.

Magnifiku Reitór Profesór Doutór Francisco Miguel Martins hateten semináriu ne’e importante atu tau hamutuk hanoin husi peskizadór sira atu prevene área kosteira ka tasi-ibun labele hamosu erozaun.

“Mudansa klimátika asuntu prioridade ba nasaun hotu, tan ne’e importante atu fo hanoin hodi kuidadu tasi ibun no rai-maran atu nune’e la bele mihis ba bebeik”, tenik Reitór.

Reitor UNTL 1

Reitor Martins hatutan seminariu refere halao atu matenek nain sira sei fó hanoin ruma ba Estadu nu’udar responsável ba nasaun tomak ninia area terrestre, marítima, no aerea.

“Ita presiza vizaun naruk nian atu hanakloken potensial bo’ot hosi ita nia komunidade kosteira sira. Iha nesesidade urjente atu dezenvolve estratejia informadu no sustentável ba susessu aban-bainrua nian, atu bele dada investimentu no vizitante ba área sira ne’e, ne’ebe la estraga ninia rekursu natural ka hamenus ninia potentialidade bo’ot,” haktuir tan Reitór Martins.

Liga ho asuntu kosteira ka tasi-ibun iha kontekstu urbanizasaun turístika peskizadór UNTL Profesór Januario Coreia hateten setór turizmu importante ba dezenvolvimentu sustentável.

“Bazeia ba estudu ne’ebé ami iha, hatudu katak koñesimentu iha área turizmu ne’e foin maka iha nivel altu, tanba ne’e presiza sensibilisaun ba komunidade atu hatene hodi kontribui ba dezenvolvimentu liuliu setór turizmu iha Timor-Leste bazeia ODS 13 kona-ba asaun klimátika”.

Iha semináriu ne’e peskizadór sira husi Tailándia, Indonézia, Austrália no Timor-Leste halao aprezentasaun sira-nia estudu kazu kona-ba metodolojia prevensaun área tasi-ibun nian husi impaktu negativu sira ba mudansa klimátika nian.

Média UNTL/ Estajiária: Leonia de Araújo
Foto: Moises do Rego

Comment

Eduardo

#UNTL, 06 fevereiru 2019

Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Proreitór ba Asuntu Kooperasaun, Professór Doutór Eduardo Aniceto Serrão, iha nia servisu fatin, iha Kampus Sentral, Dili, hateten universidade nasional halo ona 325 akordu koorperasaun instituisional ho parseiru husi nasaun sira inklui husi Ásia, Oceánia, Europa, Amérika, no Áfrika.

“Tuir planu polítika UNTL nian, ita presiza involvimentu no divulgasaun permanente programa internasionál iha edukasaun, formasaun no peskiza,” hateten Proreitór Dr. Serrão.

Proreitór haktuir tan katak akordu kooperasaun refere nia benefísiu maka iha ona bolseiru atus-rua-hitu (207) timor-oan nain sanolu-resin-neen (16) iha nasaun ne’ebé diferente, no iha ona estudante atus-ida-rua-nolu-resin-neen (126) UNTL nian hetan bolsa estudu husi doadór Internasionál sira.

Liuhusi kooperasaun internasionál bele mós kria rede kooperasaun akadémika inklui partisipasaun iha AULP (Associação das Universidades de Língua Portuguesa), FORGES (Fórum da Gestão do Ensino Superior nos Países e Regiões de Língua Portuguesa), RIPES (Rede de Instituições Públicas de Educação Superior) no Trilateral (Australia, Indonesia no Timor-Leste).

Tuir Proreitór katak projetu prinsipál sira kooperasaun UNTL nian oras ne’e maka Programa Erasmus Mundus, Programa Intra-ACP, Osaka Gas Foundation for International Cultural Exchange, no programas seluk ho Camões I.P., University of Nordland, no ho Fundasaun Alola.

Média UNTL/ Estajiariu, Luis de Almeida Ximenes
Foto: Miguel Gonçalves

Comment

Estudante

#UNTL 04 fevereiru 2019

Universidade Nasional UNTL ninia Unidade Produsaun i Diseminasaun Koñesimentu (UPDC), hanesan sub-unidade ne’ebé tutela ba iha Programa Pós-Graduasaun i Peskiza (PPGP), atu divulga produsaun sientífika sira, no kopera ho unidade no departamentu sira seluk ne’ebé eziste iha universidade Nasionál UNTL hodi publika rezultadu peskiza profesór sira-nian.

UPDC akomoda mós investigadór dotourandu internasionál nain lima (5) husi Brazil, Portugál no Inglatera ne’ebé hala’o sira-nia peskiza iha unidade ne’e nia laran.

“Durante ezisténsia unidade ne’e iha unversidade hala’o ona atividade oin-oin, realizasaun konferénsia, kolókiu no semináriu sientífiku sira, inklui publika ona Revista Veritas,” hateten Xefe Unidade, Profesór Doutór Vicente Paulino.

Revista Veritas, maka publikasaun ho tipu livru ne’ebé akumula artigu sientífiku sira ne’ebé peskizadór UNTL sira hala’o no publika liu hosi UPDC.

Dadaun ne’e Revista Veritas iha ona volume 20 no hahu publika dezde tinan 2014. Revista Veritas mós disponível ba asessu gratuitu no públiku liuhusi repositóriu dijitál UNTL nian liuhusi link: (http://repositorio.untl.edu.tl).

Partes interessadu atu hetan kópia revista veritas bele desloka diretamente ba UPDC nia fatin lokaliza iha resintu kampus Ekonomia i Jestaun, iha UNTL, Dili.

Média UNTL / Estajiária: Emerenciana de Jesus
Foto: Moises do Rego

Comment

Miguel Maia

#UNTL, 06 fevereiru 2019

Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) liuhusi Proreitór ba Asuntu Akadémiku, Profesór Miguel Maia dos Santos, iha nia servisu fatin, iha Kampus Sentral, Dili, hatete katak prosesu asesu ba UNTL liuhusi Kanal B (Rejime Espesial), ne’ebé husi 28 – 30 Janeiru 2019, universidade simu tiha ona kandidatu estudante sira-nia dokumentu.

Proreitór Maia haktuir tan katak selesaun finál, inklui totál númeru, ba estudante sira atu tama tuir Kanal B sei iha prosessu laran no sei hato’o ba magnífiku reitór hodi deside no konsulta liuhusi ligasaun ho Ministro Ensino Superior Ciénsia e Cultura.

“Agora daudaun ekipa-servisu hala’o hela prosesu atu fó sai iha tempu badak,” hatete Proreitór.

Media UNTL/Maria Isabel
Foto: Miguel Gonçalves

Comment

Madre Chefe departemento

#UNTL, 4 fevereiru 2019

Dekanu Fakuldade Edukasaun Artes I Umanidade (FEAH), Profesór Pedro Soares ohin aprezenta ona ofisialmente Xefe Departamentu Ensinu Pré-Escolar, Me. Francisca Soares dos Reis, ba Reitór Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) Professor Doutór Francisco Miguel Martins.

Departamentu Ensinu Pre-eskolár, ne’ebé hahú ona simu estudante foun, ofisializa ona lisensa operasionál husi Ministériu Edukasaun, no dosier sira mós aprova ona husi Konsellu Jerál UNTL nian hodi implementa iha tinan 2019.

Média UNTL
Foto: Mateus Gonçalves

Comment