- Detalhes
- Escrito por Mateus Goncalves
- Visualizações: 266

Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Visereitoria ba Asuntu Akadémiku no Garantia Qualidade (VRAAGQ) servisu hamutuk ho Departamento de Média e Comunicação (DEMCOM) realiza Debate Akadémiku ho tema “UNTL À CONVERSA: Prazo de Conclusão dos Cursos na UNTL! Desafios e Solucões", iha Auditóriu, FECT Hera, Díli (18/04).
Iha abertura Magnífiku Reitór Profesór dr. João Soares Martins, MPH, Ph.D, agradese ba inisiativa VRAAGQ no DEMCOM tanba konsege konvoka debate interativa ne’ebé bele responde preokupasaun públiku nian.
“Hakarak hato’o agradesimentu ba VRAAGQ no DEMCOM ne’ebé konvoka konversa interativa ida-ne’e, atu ita bele buka tuir problema ne’ebé mak alin estudante sira enfrenta hodi implika ba konklui kursu kleur iha UNTL. Ha’u espera orsida ita nu’udar ema akadémika ita bele konversa ita-nia deskontente sira tuir nível akadémista nian”, dehan Magnifíku Reitór.
Reitór mós hatutan, liuhusi konversa ne’e bele anota hela lakuna sira iha fakuldade hodi universidade bele tur hamutuk ho fakuldade atu bele rezolve no hadia di'ak liután iha futuru no karik labele mak sei husu ba Ministériu Ensinu Superior Siénsia no Kultura ho Parlamentu Nasional atu bele mós tau atensaun ba asuntu ne’e.
Iha fatin hanesan, Visereitór para os Asuntos Acadêmicos e Garantia Qualidade Profesor Samuel Venâncio de Sousa Freitas hatete, konversa ida-ne’e hodi fó espasu ba diskusaun “UNTL À CONVERSA” entre fakuldade ho intensaun atu introdús no partilla boa prátika akadémika ne’ebé hatur iha Regulamentu Akadémiku.
“Diskusaun ne’e importante ba ita akadémika hodi halo konversa ho forma rasional no objetiva ba tópiku refere hodi bele hadia lakuna sira ne’ebé estudante sira enfrenta iha prosesu estudu. Espera sesaun sira hanesan ne’e ita sei kontinua promove ho tema hanesan ba fakuldade ka bele mai ho tema seluk.
Agradese mós ekipa interlokutór sira husi FMCS, FEG ho FECT tantu husi estudante no estrutura fakuldade ne’ebé konsege partisipa hodi partilla ona lakuna no solusaun sira. Ami mós agradese ba Magnífiku Reitór ho ekipa tomak. La haluhan mós agradese ba ekipa DEMCOM ne’ebé fasilita live streaming ida-ne’e”, dehan Profesór Samuel.

Partisipa iha diskusaun ne’e Visereitór, Proreitór, Dekanu, Visedekanu no Interlokutór sira husi Fakuldade FMCS, FEG no FECT, senadu estudantíl no estudante sira.
Média UNTL
: Laurindo da Cruz Gomes
Foto
: Eugenia de Jesus Guterres
- Detalhes
- Escrito por Mateus Goncalves
- Visualizações: 334

Universidade Nacional Timor Lorosa'e (UNTL) nia Instituto Nacional de Linguística (INL) realiza semináriu ho tema "Hadomi Ó Dalen no Tane Ó Rain" hodi selebra aniversáriu INL nian ba da-20 (2004-2024) nomós Departamento de Ensino Língua Tetun (DELT) ba da-10 (2014-2024), iha Kampus Liceu, UNTL nian, Díli (15/04).
Iha diskursu Magnífiku Reitór dr. João Soares Martins, MPH,Ph.D hato'o parabéns ba INL ho DELT, no dezeja katak, forsa rua husi INL no DELT tau hamutuk sei sai matadalan di'ak hodi dezenvolve di'ak liutan língua sira hotu ne'ebé eziste iha Timor-Leste.
"Parabéns ba INL ho DELT ne'ebé selebra aniversáriu iha loron ida de’it, maibé ho idade mak la hanesan, tanba INL ho idade 20 anos ona no DELT mak 10 anos, maibé ha'u dezeja katak, ne'e junta forsa hamutuk ona hodi sai hanesan matadalan di'ak hodi promove no dezenvolve ita-nia lian sira hotu ne'ebé iha ita-nia nasaun rasik", tenik dr. João.
Diretora INL nian, Profesora Rosa da Costa Tilman hatete, INL halo tinan ba da-20, durante ezisténsia INL prodús livru liuliu Gramátika Dalen Tetun, Estudu Linguístiku, Metodolojia Hanorin, Disionáriu sira kona-ba dalen Nasional sira iha Timor-Leste.
"Ohin INL nia ezisténsia ba dala 20 ona, no durante ninia ezisténsia ami prodús ona livru liuliu livru sira mak hanesan, Gramátika Dalen Tetun, Estudu Linguístiku, Metodolojia Hanorin, Disionáriu sira kona-ba dalen Nacional sira seluk iha TL, tanba ne'e ami hakarak agradese ba parseiru sira ne'ebé durante ne'e apoiu INL", dehan Profesora Rosa.
Iha fatin hanesan tuir Diretór DELT nian, Profesór Duarte Leite Billy hatete, programa ne'ebé realiza iha eventu ne'e mak semináriu no feira livru.
“Programa ne'ebé realiza iha eventu ne'e mak semináriu no feira livru, ne'ebé oferese husi Faculdade de Ciências Sociais, Faculdade de Agricultura, Faculdade de Educação Arte e Umanidade, Ministériu Edukasaun, Leitura Xanana Reading Room inklui livru husu INL nian”, dehan.
Oradór ba sesaun dahuluk, husi Eis Diretór INL nian, Dr. Benjamin de Araujo Corte-Real, ho tema "Diversidade de pontos de vista sobre o desenvolvimento Tetum" Um Critério de Pertinência" Diretór Sentru Estudu Kultura no Arte (SEKA) nian, Profesór Vicente Paulino ho tema "Busca comprender preposições e adverbiais dificeis na lingua tetum entre regras de aplicação e Construção de sentidos" no Profesór Dr. Adérito José Guterres Correia ho tema "Linguajen iha Transporte Públiku iha Dili" Aprosimasaun ida hosi panorama Linguístika".
Média UNTL
: Leonia de A. da Costa
Foto
: Domngos Amaral & Mario Jonio Mendonça
- Detalhes
- Escrito por Mateus Goncalves
- Visualizações: 187

Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Visereitór ba Asuntu Pós-Graduasaun no Peskiza Profesór Afonso de Almeida reprezenta Magnífiku Reitór hodi partisipa iha abertura Semináriu Nasional ho tema “Sustentabilidade Ekonomia, Preparasaun Rekursu Humanu, Dezafiu no Oportunidade Timor-Leste Sai Membru Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK).
Eventu refere organiza husi CCI-TL (Câmara do Comércio e Indústria de Timor-Leste (CCI-TL) iha ámbitu komemorasaun aniversariu CCI-TL nian ba dala 14, iha salaun CNE nian, Dili (15/04), ho objetivu atu bele rona informasaun sira kona-ba oinsa Timor-Leste bele sai membru OMK nian ho Atividade Ekonomia iha Timor-Leste.

Partisipa husi Prezidente CCI-TL Sr. Jorge Manuel de Araujo Serrano, Dosente FEG Profesor Ananias Barreto, Prezidente Konsellu Administrasaun BNCTL Sr. Antonio Vitor, Koordenador Jeral ba Asuntu Ekonómiku (MCAE), oradór sira, estudante sira UNTL, UCT, IOB, Sentru Formasaun sira, Komisaun Organizadora inklui konvidadu sira.
Média UNTL
: Laurindo da Cruz Gomes
Foto
: Eugenia de Jesus Guterres
- Detalhes
- Escrito por Mateus Goncalves
- Visualizações: 224

Universidade Nacional Timor Lorosa'e (UNTL) nia Magnífiku Reitór Profesór dr. João Soares Martins, MPH,Ph.D halo abertura ba atividade aniversáriu Instituto Nacional de Linguística (INL) ba dala-20 no Dies Natalis Departamento de Ensino Língua Tetun (DELT) ba dala-10, iha Kampus Liceu, Díli (15/04).
"Ha'u hakarak hato'o parabéns ba INL ne'ebé ohin selebra nia aniversáriu ba dala-20 (2004-2024) nomós ba DELT halo aniversáriu ba dala-10 (2014-2024), maibé hakarak husu ba INL atu dezenvolve mós lian materna sira hanesan, Mambae, Baikeno, Fataluku no seluk tan, orgullu tanba nasaun kiik maibé nia populasaun mai ho idaidak nia lian materna rasik, tanba ne'e ita presiza esplora liután lian hirak ne'e", dehan Reitór.
Iha diskursu Diretora INL nian Profesora Rosa da Costa Tilman hatete, INL simu knaar iha tinan 2004 bazeia ba Artigu 13 dekretu lei Nu.1/14/04/2004 no programa ne'ebé INL halo mak hanesan, peskiza, fó formasaun Tetun ba funsionáriu públiku, ba profesór nomos ba Jornalista sira, realiza semináriu akadémiku no halo mós revizaun ba dokumentu legál sira iha kada ministériu.
"Ohin INL selebra aniversáriu ba dala 20, no INL simu knaar iha tinan 2004 bazeia ba, konstituisaun artigu 13, Dekretu Lei Nu. 1/14/04/2004, programa sira ne'ebé ami halo mak hanesan, peskiza, fó formasaun tetun ba funsionáriu públiku, profesór nomós ba jornalista sira, realiza semináriu akadémiku no halo mós revizaun ba dokumentu legál sira iha ministeriu hotu", dehan Diretora INL.
Dekanu FEAH, Profesór Teodoro Soares hato'o parabéns ba ezisténsia INL no DELT no agradese ba esforsu tomak halo durante nia ezisténsia iha universidade.
“Parabéns ba ezisténsia INL no DELT no agradese ba esforsu tomak halo durante nia ezisténsia no husu atu dezenvolve dalen Tetun liuliu uza dalen Tetun loloos no nafatin hamutuk hodi dezenvolve dalen Tetun iha Timor-Leste, tanba Timoroan sira presiza aprende klean kona-ba dalen Tetun.

Partisipa husi Eis-Diretór INL nian, Dr. Benjamin de Araujo Corte-Real, Diretór Sentru Estudu Kultura no Arte (SEKA) nian, Profesór Vicente Paulino, Diretór DELT nian, Profesór Duarte Leite Billy, Koordenadór Sentru Lingua Portuguesa nian (CLP), Profesór Paulo Faria, Dosente, estudante no konvidadu sira.
Média UNTL
: Leonia de A. da Costa
Foto
: Mario Jonio Mendonça & Domingos Amaral
- Detalhes
- Escrito por Mateus Goncalves
- Visualizações: 371

Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL), nia Proreitór ba Asuntu Informatizasaun, Transformasaun Dijitál no Inovasaun (PRAITDI), Profesór Frederico Soares Cabral, hateten, progresu ba Sistema Gestão Património (SGP) iha Diresaun Nasional Lojístika no Manutensaun (DNLM), dadaun ne’e funsionáriu sira bele asesu no entry-dadus tuir diresaun no fakuldade sira.
“Aleinde Sistema Informasaun Akadémika, ita mós foku ba dijitalizasaun hodi apoiu ba Diresaun Nasional Lojístika no Manutensaun (DNLM), atu bele dijitaliza asset material lojístika UNTL nian, ne’ebé seidauk jere ho di’ak. Dadaun ne’e bele jere ona sistema dijitalizasaun hodi arkiva no rejistu liuhusi sistema ne’e rasik”, hateten Proreitór iha Kampus Sentral, Díli (08/04).

Iha sorin seluk Diretora DNLM, Sra. Odete Fatima da Cruz Monteiro hateten, dadaun ne’e implementa ona sistema SGP hodi entry-dadus jestaun patrimóniu no konsege entry hotu dadus 2023 nian, maski ho limitasaun rekursu nafatin kontinua entry-dadus ba tinan 2024 nian.
“Ita implementa ona sistema jestaun patrimóniu husi manual ba dijital no sistema ne’e mós ladook husi ami-nia sistema manual no uza sistema dijital ne’e nia benefísiu maka ita bele asegura (save) iha sistema. Nomós ita bele asesu liuhusi user ne’ebé iha no hafasil ita atu hetan dokumentu servisu nian ho lais”, dehan Diretora.
Média UNTL
: Eugenia de Jesus
Foto
: Laurindo da Cruz
