- Detalhes
- Escrito por Adelaide da Cunha
- Visualizações: 716


#TimorLeste #UNTL #MESSK #COVID19 #COVID19TL 30 Jullu 2021
Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Magnífiku Reitór, Profesór dr. João Soares Martins, MPH, Ph.D, partisipa iha Reuniaun Konsellu Reitór nian, ne’ebé prezide husi Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK), S.E Longuinhos dos Santos, iha Salaun Delta Nova (29/07).
Reitór UNTL nian hateten, partisipa iha eventu refere tanba hola parte hanesan membru ida, ba hodi fó hanoin bazeia ba ajenda ne’ebé MESSK aprova.
“UNTL nia prezensa hanesan Reitór atu fó hanoin ruma relasiona ho ajenda ne’ebé ohin aprova lubuk ida hanesan Sr. Ministru ohin hato’o, no universidade nasionál hala’o hela nia knaar, bainhira iha desizaun ruma UNTL laiha problema atu hala’o”, tenik Reitór.
Relasiona ho situasaun surtu COVID-19, Reitór mós hatutan meiu prinsipál mak vasinasaun tanba ne’e husu ba dosente, funsionáriu no estudante sira atu vasina, nune’e fó posibilidade atu ativa aula prezensiál.

Relasiona eventu ne’e, liuhusi entrevista MESSK, S. E. Longuinhos dos Santos hateten, reuniaun Konsellu Reitór ne’e kada tinan hala’o dala rua atu rona hanoin husi lideransa sira ensinu superiór nian.
“Objetivu husi eventu ne’e atu rona hanoin no balansu kona-ba atividade konfinamentu nian, no ajenda ida maka preparasaun ba atividade letiva prezensiál ensinu superiór nian, rekuperasaun aula no ikus liu maka informa mós kona-ba liña kréditu ba instituisaun kualidade sira nomós distribui simbolikamente fasilidade prevensaun COVID-19 nian ba instituisaun sira”, hatutan Ministru.
Atu reativa aula prezensiál Governante ne’e kontinua husu ba universidade sira atu kontinua prepara fasilidade no vasinasaun, enkuantu parte MESSK bainhira hetan ona rekomendasaun husi Ministériu Saúde mak bele autoriza aula prezensiál.
Partisipa iha reuniaun ne’e, Diretora-Jerál Ensinu Superiór no Siénsia MESSK, Sra. Maria Filomena Lay Guterres, Magnífiku Reitór no Prezidente husi Instituisaun Ensinu Superiór sira mak eziste iha Timor-Leste, Diretór Ezekutivu Ajénsia Nasionál ba Avaliasaun no Akreditasaun Akadémika (ANAAA), Profesór Edmundo Viegas, PhD, no konvidadu sira.
Média UNTL : Miguel Gonçalves
Foto : Miguel Gonçalves
- Detalhes
- Escrito por Adelaide da Cunha
- Visualizações: 937


#TimorLeste #UNTL #FECT # VPMMPO #JICATimorLeste #COVID19 #COVID19TL 30 Jullu 2021
Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Fakuldade Enjeñaria, Siénsia no Teknolojia (FECT), liuhusi Departamentu Enjeñaria Sívil no Departamentu Jeolójia i Petróleu realiza simpóziu ho tema, “𝑯𝒂𝒎𝒖𝒕𝒖𝒌 𝑹𝒐𝒏𝒂 𝒏𝒐 𝑯𝒂𝒓𝒆𝒆 𝑯𝒐𝒅𝒊 𝑭𝒐́ 𝑺𝒐𝒍𝒖𝒔𝒂𝒖𝒏 𝒃𝒂 𝒑𝒓𝒆𝒗𝒆𝒏𝒔𝒂𝒖𝒏 𝑫𝒆𝒛𝒂𝒔𝒕𝒓𝒆 𝑰𝒏𝒖𝒏𝒅𝒂𝒔𝒂𝒖𝒏 𝒊𝒉𝒂 𝑭𝒖𝒕𝒖𝒓𝒖”, iha Auditóriu FECT nian, Hera, (29/07).
Reprezentante Magnífiku Reitór nian, Visereitór ba Asuntu Akadémiku no Garantia Kualidade, Profesór Doutór Samuel Venâncio de Sousa Freitas, hateten, universidade iha papel atu kontribui ba Dezenvolvimentu Nasionál liuhusi kria no tranzmite koñesimentu foun ho forma informasaun ba estadu.
“Iha atividade ohin hola parte ba papel universidade nian, atu tranzmite informasaun ne’ebé feitu liuhusi peskiza ba públiku no estadu, ho asaun ida ne’e signifika universidade hanesan líder ba Dezenvolvimentu Sustentável”, tenik Profesór Samuel.
Visereitór ba Asuntu Akadémiku no Garantia Kualidade ne’e mós, agradese ba FECT no parseiru sira ne’ebé apoiu ona hodi realiza simpóziu nasionál refere.

Vise-Primeiru-Ministru no Ministru ba Planu i Ordenamentu (VPMMPO), S.E. José Maria dos Reis, enkoraja ba universidade atu dezenvolve simpóziu sai kultura akadémiku .
“Atividade estudu no simpóziu hanesan ne’e tenki sai kultura ba universidade regularmente hodi kontribui ba polítiku no estratéjia sira ne’ebé governu implementa, liuliu sai sentru ba estudu no protesaun sientífiku sira kona-ba risku no oportunidade sira sei mosu iha futuru”, tenik VPMMPO.
VPMMPO ho orgullu, bazeia ba akordu ne’ebé VPMMPO ho UNTL halo ona, ne’ebé finalidade envolve universidade tenki sai sentru ba estudu sientífiku hodi fó apoiu ba dezenvolvimentu nasionál.
Iha fatin hanesan, Dekanu Interinu FECT nian, Profesór Junior R. da Cruz, Ph.D, hateten, atividade ida ne’e hodi aprezenta mós relatóriu no akumula hanoin kona-ba prevensaun dezaste sira iha futuru, ho hamosu rekomendasaun sira ba governu no sosiedade.
“Simpóziu ne’e aprezenta rezultadu kona-ba dezastre naturais ne’ebé akontese iha 2020 no 2021 ne’e, ho nia kauza ne’ebé estraga uma, ema mate, no seluk tan, ho difikuldade hirak ne’e mak departamentu rua iha FECT ho inisiativa halo levantamentu dadus ba fatin hirak ne’ebé risku ba inundasaun”, hatutan Dekanu Interinu.
Levantamentu dadus ne’ebé hala’o, relasiona ho inundasaun ne’ebé invade Díli iha loron 04 abril liubá no hetan apoiu husi Japan International Cooperation Agency (JICA) iha Timor-Leste, kolabora ho Universidade Gifu-Japaun.
Partisipa iha atividade ne’e, Dekanu Interinu FECT ho nia estrutura, dosente no estudante, reprezentante JICA iha Timor-Lest, Sr. Goto Ko, Prezidente BTL,EP Eng. Carlos Peloi dos Reis, reprezentante Ministériu ne’ebé relevante sira, inklui konvidadu.
Média UNTL : Agostinho da Cruz e Silva
Foto : Pio Belo Ximenes
- Detalhes
- Escrito por Adelaide da Cunha
- Visualizações: 1324


#TimorLeste #UNTL #FAGRI #UGMINDONESIA #COVID19 #COVID19TL 28 Jullu 2021
Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL) liuhusi Fakuldade Agrikultura (FAGRI), Departamentu Agro-Pekuaria nian estudante no dosente sira partisipa iha “𝑽𝒊𝒓𝒕𝒖𝒂𝒍 𝑺𝒖𝒎𝒎𝒆𝒓 𝑪𝒐𝒖𝒓𝒔𝒆 𝒑𝒓𝒐𝒈𝒓𝒂𝒎” hamutuk ho Universidade ruanulu resin-hitu (27), hodi troka esperiénsia ba malu relasiona ho haki’ak animál, kultura no seluk.
Diretór Departamentu Agro-Pekuaria, Profesór Luis Tavares, Ph.D, iha Kampus Sentrál UNTL nian, Díli (26-07) hateten, atividade refere organiza husi Universitas Gadjah Mada (UGM-Indonesia ) ne’ebé envolve universidade husi nasaun rua nulu resin-hitu inklui UNTL.
“Atividade ne’e organiza husi UGM, kada tinan ita sempre haruka profesór sira ba maibé tanba ho pandemia entaun ita troka ho atividade virtual ne’e ho nune’e mak sira husu estudante na’in lima atu partisipa maibé hau sujere estudante na’in 7 mak partisipa”, tenik Diretór.

Diretór ne’e hatutan, “Virtual Summer Course program” ne’e hanesan reflete no fahe ida-idak nia esperiénsia, kona-ba sistema haki’ak animál ho seguru, kultura no aihan lokál iha nasaun sira ne’ebé mak partisipa.
Iha fatin hanesan, partisipante Graciela N. de Araújo rekorda katak, liuhusi partisipa iha atividade refere sira konsege troka ona esperiénsia ba malu.
“Ami partisipa atividade virtual ne’e komesa iha loron 22 fulan jullu tinan ida ne’e iha ne’ebá fahe ba grupu, no iha grupu nia laran ami fahe rikeza sira ne’ebé nasaun ne’e iha hanesan kultura, hahan, língua no seluk tan”, tenik Graciela.
Graciela hatutan ho esperiénsia ne’ebé sira hetan iha aprezentasaun liuhusi ZOOM indika diferente tebes ho realidade ne’ebé Timor-Leste iha, estruturadu no modernu.
Atividade ne'e organiza husi Universidade Gadjah Mada ho tema “Virtual Summer Course program” komesa husi loron 22 Jullu to’o 5 agostu 2021, estudante na’in hitu husi Departamentu Agro-Pekuaria akompaña husi Diretór Departamentu Agro-Pekuaria Profesór Luis Tavares, Ph.D iha Kampus Sentrál UNTL, Dili.
Média UNTL : Leonia de A. da Costa
Foto : Altur Ramos
- Detalhes
- Escrito por Adelaide da Cunha
- Visualizações: 1226

TimorLeste #UNTL #DNRU #COVID19 #COVID19TL 28 Jullu 2021
Uiversidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Diretor Diresaun Nasional Rekursu Umanu (DNRU), Sr. Agostinho Quelo, iha Kampus Sentrál UNTL nian, Díli (27/07) hateten katak, planu prioridade DNRU nian ba tinan 2022 mak sei hadia Sistema ba dadus liuhusi Sistema Human Resource Information System (HRIS) no Sistema Informasaun Administrasaun.
“Planu Prioridade DNRU nian mak sei hadia Sistema HRIS no sistema informasaun administrasaun públika mak agora dadauk ami uza ba faze input dadus kona-ba pesoal administrasaun no dosente sira no tuir mai mak sei mellora mós atendimentu administrasaun UNTL nian ba públiku ”,tenik Sr. Quelo.
Diretór DNRU mós hatutan, sira nia parte sei hadia mos jestaun ba arkivu iha sistema manuál ba dijitál atu asegura dadus sira ba tempu naruk nian.
“Iha futuru sei tau mós prioridade atu hadia sistema rekrutamentu, monitorizasaun ba bolseiru iha UNTL no tau prioridade liuliu ba ninia prosesu rekrutamentu, promosaun no formasaun iha área konsentrada.
Sistema Human Resource Information System (HRIS) mak sistema informasaun ne’ebé uza atu prosesu dadus sira pesoál nian, hanesan perfíl, prosesu payroll, prosesu rekrutamentu, avaliasaun, no arkivu dadus funsionáriu sira nian.
Média UNTL : Laurindo Da Cruz (estajiáriu)
Foto : Laurindo Da Cruz (estajiáriu)
- Detalhes
- Escrito por Adelaide da Cunha
- Visualizações: 1533


#TimorLeste #UNTL #MS #UnicefTimorLeste #SydneyUniversity 28 Jullu 2021
Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Magnífiku Reitór, Profesór dr. João Soares Martins, MPH, Ph.D, ho nia ekipa peskizadór, aprezenta rezultadu peskiza kona-ba “Saúde inan ho oan no bebé foin moris” iha salaun Hotel Timor-Díli, (28/07).
“Peskiza ne’e hanesan Projetu ida mak manan husi Universidade Sydney, no kolabora ho UNTL, hanesan ita mak halo servisu iha terenu, halo koleksaun dadus komesa iha fevereiru to’o agora, ohin aprezenta rezultadu prelimináriu”, tenik Reitór.
Reitór hatutan, investigasaun ne’ebé hala’o lori benefísiu ba Universidade, tanba promove liután pilár peskiza nian no envolve dosente nomós estudante iha prosesu koleksaun dadus, ho métodu kualitativu no kuantitativu.
Iha fatin hanesan, Diretór Nasional Saúde Família, Sr. Victor Soares hateten, atividade workshop refere atu haree rezultadu prelimináriu peskiza nian.
“Workshop ne’e kona-ba atividade survey ne’ebé implementa liuhusi kolaborasaun entre Universidade Sydney ho UNTL, fundu husi Unicef Timor-Leste, ohin atu haree ba rezultadu peskiza ho nia lema, bareira ba iha komunidade asesu ba fasilidade saúde liga liu bá saúde inan ho oan no bebé foin moris” tenik Sr. Victor.
Sr. Victor mós hatutan, métodu peskiza ne’e mak hanesan halo entrevista ba iha xefi família, nomós halo estudu kazu sira kona-ba asesu komunidade nian liuliu inan ho oan ba iha fasilidade saúde sira, no husi rezultadu peskiza hatudu iha difikuldade oioin atu asesu ba fasilidade Saúde, hanesan estrada ladi’ak no transposte limitadu.
Peskiza refere, ho objetivu atu identifika dezefiu sira ligadu ba inan ho oan iha asesu ba fasilidade saúde sira, uza métodu survei, no lokál tarjetu estudu nian mak munisípiu Díli, Ainaro, Ermera, no Lautem, ho totál uma uma kain hamutuk 267, enkuantu ekipa invesitigadór lidera husi Reitór UNTL nian, ho nia dosente balun, Ministériu Saúde, Institutu Nasional Saúde (INS), inklui estudante sira.
Partisipa iha serimónia ne’e, Diretór-Jeral Diresaun Servisu Apoiu Reitoria, Sr. Jacinto H. S. Belo, Diretora Poliklínika Universitária Doutora Teresa António Madeira Soares, BDS, MPH, Diretór Nasional Saúde Familia Sr. Victor Soares, Reprezentante UNICEF iha Timor-Leste Sr Shyam Sharan Pathak, no enkuantu Doutora Linda no Doutór Nick husi Universidade Sydney partisipa liuhusi via-ZOOM.
Média UNTL : Agostinho da Cruz e Silva
Foto : Agostinho da Cruz e Silva
