POSTER REITOR 30 AGUSTUS 2020
#TimorLeste #UNTL 30 Agostu 2020
Mensajen ba Loron Konsulta Populár ba da-XXI hosi Magnífiku Reitór UNTL, Profesór Doutór Francisco Miguel Martins.
Iha loron 30 agostu 1999, Timoroan sira vota ba ita hotu-hotu nia liberdade ne’ebe ohin loron ita uzufrui hela.
 
Ho pregu, Timoroan sira tu’u buletin-votu atu hili ita-nia dalan rasik, atu kore-a’an husi inimigo, hodi ita bele dezenvolve ita-nia nasaun soberana, Rai Doben Timor-Leste.
21 tinan liu tiha ona, buat barak ita konsege alkansa ona.
 
Ba oin, nasaun nia destinu iha imi-nia, estudante no joven Timoroan sira, nia liman no neon.
 
Estuda ba, aprende ba, ho dilijénsia no kompromisu, hodi hari’i nasaun ne'ebé imi hakarak ba imi nia a’an no ba imi nia oan-jerasaun futura sira.
Rai lulik no povu aten-brani Timoroan, ita nia nasaun 21 anos soberanu ona, maske buat barak sei presiza halo, no dalan sei naruk, Universidade Nacional Timor Lorosa'e prontu atu servi nafatin.
Viva Timor-Leste 🇹🇱,
Viva UNTL 💙,
Parabéns Povu Timoroan 👏.

Comment

118227983 3369288683092493 7922656793369143508 n
#TimorLeste #UNTL #MESSK 28 Agostu 2020
Magnífiku Reitór Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nian, Profesór Doutór Francisco Miguel Martins, partisipa iha reuniaun kona-ba proposta ba kriasaun husi komisaun interministeriál ida ba Kriasaun Laboratóriu Nasional ba Enjeñaria, neebé organiza husi Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK), S.E. Profesór Longuinhos dos Santos, iha Sala-Reuniaun MESSK, Díli (28-08).
 
Objetivu husi reuniaun nee, MESSK konvida Universidade Nasionál no Institutu Nasionál Siénsias i Teknologia (INCT) hodi rona ideia no sujestaun bazeia ba karta númeru 34/GVPM-MPO/VIII/2020 husi S.Exa. Vise-Primeiru-Ministru i Ministru Planu no Ordenamentu ho asuntu Proposta ba kriasaun husi komisaun interministeráal ida ba kriasaun Laboratóriu Nasional ba Enjeñaria.
 
118122306 3369288856425809 5639143373283495339 n
Iha reuniaun ne’e, Reitór UNTL hateten katak, Fakuldade Enjeñaria Siénsia no Teknologia (FEST) iha ona laboratóriu ne’ebé kompletu , hanesan laboratóriu ba Enjeñaria Mekánika, Enjeñaria Elektrónika no Elétrika no Enjeñaria Sivíl.
 
Laboratóriu Enjeñaria UNTL iha ona, presiza de’it kolaborasaun no servisu hamutuk entre Ministériu relevante sira ho Instituisaun Públika Estadu nian hodi kompleta ekipamentu sira bazeia ba nesesidade neebé iha, tenik Reitór.
 
118078600 3369288766425818 4155052968823344725 n
 
Aleinde laboratóriu enjeñeria iha okaziaun refere, Magnífiku Reitór informa mós ba MESSK katak universidade iha ona planu ba futuru atu kria ospitál universitáriu neebé sei kompleta mós ho laboratóriu.
 
Entertantu Ministru MESSK hateten katak, ideia no sujestaun sira ne’e importante no sei hatoo ba S.E. Vise-Primeiru-Ministru i Ministru Planu no Ordenamentu, S.E. José Maria dos Reis, liuliu laboratóriu UNTL nian, hodi kompleta liután ekipamentu sira inklui ospitál universitáriu.
 
118155196 3369288926425802 1259774160471576958 n
 
Ita kompleta de’it laboratóriu neebé iha ona, hodi dezenvolve di’ak no kompleta liután liuhusi parseria ho UNTL, kria sistema triangle (Governu, Universitáriu no Indústria), inklui laboratóriu sira seluk, dehan Ministru Ensinu Superiór.
 
118227012 3369288979759130 356740211889371182 n
Partisipa iha reuniaun nee husi MESSK, Diretora Jerál Ensinu Superior, Dra. Maria Filomena Lay Guterres, no parte UNTL nian, Reitór UNTL, Proreitór ba Asuntu Dezenvolvimentu Institusionál, Profesór Leonel Madeira, Dekanu FEST, Profesór Doutór Ruben Jerónimo Freitas, no Prezidente INCT, Profesór Doutór José Cornélio Guterres no Vise Presidente INCT, Profesór Doutór Afonso de Almeida.
 
Média UNTL 📝: Mateus Gonçalves
Foto 📷: Mateus Gonçalves

Comment

118329873 3365860453435316 6683358994215095275 o
#TimorLeste #UNTL 27 Agostu 2020
Magnífiku Reitór Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) nian, Profesór Doutór Francisco Miguel Martins, partisipa iha Grande Debate ne’ebé realiza husi Institutu Defesa Nacionál (IDN) ho tópiku “Polítika Nasional Edukasaun”, iha Palácio Nobre Lahane, Díli, (26/08).

 
118004402 3365861286768566 9077577589275775995 o
Iha debate ne’e modera husi Prezidente Konsellu Imprensa (CI), Sr. Virgilio Guterres, ho fonte sira mak hanesan, S.E. Ministru Edukasaun Juventude i Desportu, Doutór Armindo Maia, Deputadu Antoninho Bianco, Diretór Ezekutivu FONGTIL Sr. Daniel Santos do Carmo, no Pe. Martinho Gusmão.
 
118520249 3365861110101917 7482346266672529432 o
 
Audiénsia iha sesaun refere maka mai husi Membru Governu , Parlamento Nasional, Membru F-FDTL, Membru PNTL, Akadémiku sira, Sosiedade Sívil, parte Relijiozu no konvidadu sira.
 
Média UNTL
Foto : Agostinho da Cruz e Silva

Comment

118171663 3368638049824223 5242322131594712062 o
#TimorLeste #UNTL #FCS 27 Agostu 2020
Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL) nia Magnífiku Reitór, Profesór Doutór Francisco Miguel Martins, apresia ho kolaborasaun PNTL nian ne’ebé partilla informasaun ba estudante sira, iha kampus Kaikoli UNTL, Díli (26/08), atu asegura estabilidade no garante paz iha Munisípio Díli.
 
Reitór UNTL nian hateten katak, parte Polísia Nasional Timor- Leste (PNTL), halo vizita refere liuhusi programa “Polísia ba Kampus” tanba hahun ba konkordánsia no kolaborasaun entre instituisaun rua.
 
“Programa Polísia ba Kampus ne’e, ba dahuluk implementa iha Fakuldade Siénsia Sosiál no sei hala’o mós iha Fakuldade seluk universidade nasionál nian, hodi transmite kona-ba tráfiku, rodoviáriu, polísia komunitária i polísia sientífika, atu lori estudante atu hatene kontribui ba paz no estabilidade iha suku to’o bairu”, dehan Reitór.
 
Entretantu Komandante PNTL Munisípiu Díli, Superintendente-Xefe Sr. Henrique da Costa, hateten programa polísia ba kampus ho objetivu atu sensibiliza kapasidade estudante sira-nian kona-ba lei, tránzitu, investigasaun kriminál, no polísiamentu komunitária.
 
118362225 3368638873157474 897198888916174556 o
 
“PNTL labele servisu mesak, tanba ne’e ho métodu aproximasaun liuhusi vizita kampus bele hato’o mensajen paz no estabilidade nian ba ema hotu, liuliu universitáriu sira atu nune’e sira mós bele kontribui ba konkretiza mehi ba transforma Díli sai fatin ida hakmatek”, hatutan Superintendente-Xefe Sr. Henrique .
 
Iha fatin hanesan, partisipante Simão Maria Pereira hateten katak sensibilizasaun refere interesante tebes atu komprende sinais tranzitu no atu bele hases-an husi dezastre.
“Sensibilizasaun “Polísia ba Kampus” ida ne’e mos bele muda kuñesimentu jovem nian hodi asegura an no komunidade husi konflitu”, tenik estudante.
 
118086789 3368639579824070 4513653766961754769 o
 
Partisipa iha eventu ne’e Dekanu Fakuldade Fakuldade Siénsia Sosiál, Mestre Camilo Ximenes Almeida ho nia estrutura, dosente, estudante no membru polísia, inklui konvidadu sira.
 
Média : Geraldino P. Magno (estajiáriu), Jacob (estajiáriu).
Foto : Jacob (estajiáriu).

Comment

WhatsApp Image 2020 08 27 at 15.48.49

#TimorLeste # UNTL #FEAH 27 Agostu 2020

Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL), Fakuldade Edukasaun, Arte no Uumanidade (FEAH) nia Departamentu Ensinu Kímika (DEK), nia estudante Luciano dos Santos Pereira, deskobre métodu transforma tasi-been 🌊 ba bee-moos 🚰, liuhusi peskiza esperimentál ne’ebé halo iha Likisa ho durasaun tinan tolu.

Peskiza refere lokaliza iha Munisípiu Likisa, ho objetivu atu aplika koñesimentu teóriku hodi deskobre inovasaun, no Luciano mós aplika métodu esperimentál ho durasaun tinan tolu, no uza tasi-been hanesan amostra.

“Atu hetan benefísiu peskiza nian mak meiu ida ba hamosu asaun foun no inovasaun no agora ita asiste tasi been bele prodús ba bee moos, ne’e mak parte ida husi aplikasaun teoria iha terrenu, liuliu hakbesik siénsia ba komunidade”, dehan Luciano.

Iha faze prosesamentu tasi-been ba bee moos, Luciano 👨‍🔬 konsege halo destilasaun iha laboratóriu 🧪 ⚗️, fasilidade hanesan plet, balaun destilasaun, kondensadór hodi halo destilasaun no uza plet hodi evapora tasi-been no iha faze tuir bele haketak bee ho masin.

WhatsApp Image 2020 08 21 at 11.54.02

“Momentu peskiza iha 2017 to’o 2018, iha demonstra katak bee ne’ebé konsege destila bele konsumu, nune’e komunidade sira komesa konsumu ona 🥤 no sira observa katak bee ne’e moos, halo sira bele konsumu, estudante Luciano halo kedas peskiza ba komunidade sira ida-ida esplika sira bele konsumu ona bee mos ne’e”, esplika Luciano.

Peskizadór deskobre katak, iha inisiu nia halo estudu esperimentál ne’e atu kompleta nia monografia ba kursu lisensiatura nian iha DEK no husi rezultadu ne’ebé atinje katak, bele ona transforma tasi-been ba bee moos, ho nune’e nia fiar an liután hodi dezenvolve peskiza ne’e ba oin, no enkoraja nia maluk estudante sira atu la kompara-an ho ema seluk nia kna’ar, maibé konsentra no dedika-an iha idak-idak nia estudu.

“Husu ba kolega estudante sira universidade nasionál nian, atu la kompara aan ho ema seluk tanba kna’ar diferente, ha’u nu’udar estudante hatudu ita-nia konsentrasaun iha ita-nia estudu hodi dedika-an ho loloos iha área ida hodi deskobre segredu aplikasaun teoria nian”, tenik Luciano.

Aleinde hatudu satisfasaun iha rezultadu ne’ebé atinje, peskizadór mós nafatin propoin ba universidade atu konsentra no promove pilar ida peskiza nian hodi deskobre koñesimentu foun iha komunidade no hamosu inovasaun ba Timor-Leste.

Média UNTL: Geraldino P. Magno (estajiáriu).
Foto : Humberto Alves (estajiáriu) no Arkivu DEK-FEAH

Comment